https://narkopedia.org/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Eisner 2026-04-20T13:57:41Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.44.0-alpha https://narkopedia.org/index.php?title=Fentanyl&diff=9065 2020-02-13T16:54:22Z

<p>Eisner: /* Chemia i farmakologia substancji */</p> <hr /> <div>{{:Metka:{{PAGENAME}}}}<br /> &lt;!-- <br /> UWAGA!!!!! Zawartości metki nie edytujemy w Kuchni [H]yperreala. Jest ona generowana automatycznie z repozytorium https://github.com/hyperreal/Substancje - zapraszamy do współpracy przy tworzeniu tej listy na GitHubie.<br /> --&gt;<br /> <br /> <br /> === Wikipedia ===<br /> <br /> Na polskiej Wikipedii substancji poświęcona jest strona: https://pl.wikipedia.org/wiki/fentanyl<br /> <br /> == Informacje ogólne ==<br /> Fentanyl jest syntetycznym opioidem stworzonym w grudniu 1960 roku w Belgii na potrzeby anestezjologii. Jest czystym agonistą receptora μ o działaniu przeciwbólowym 100 razy większym niż morfina. Działa bardzo szybko (10 s po podaniu dożylnym) i odznacza się krótkim czasem działania(60 min). Dzięki temu jako anestetyk wziewny i dożylny jest dobrze sterowalny i zapewnia zrównoważony typ anestezji. Jest silnym analgetykiem III stopnia drabiny WHO. <br /> Od lat 80. XX w. jest powszechnie stosowany w anestezjologii. <br /> Fentanyl podawany w ramach systemu transdermalnego(przezskórnego) jest stosowany w zwalczniu bólów przewlekłych. Podanie podśluzówkowe służy zwalczaniu bólów przebijających. W postaci roztworu do wstrzykiwań używany jest do znieczulania w zabiegach chirurgicznych i znoszenia silnego bólu na przykład w wyniku urazów. <br /> Fentanyl i jego analogi mają jednak niski wskaźnik terapeutyczny(stosunek dawki terapeutycznej do toksycznej), bardzo łatwo je przedawkować, charakteryzują się szybkim tempem tachyfilaksji czyli utratą przez organizm wrażliwości na lek i nie nadają się do częstego podawania w zwiększonych dawkach.<br /> === Opracowania naukowe ===<br /> '''Fentanyl i jego pochodne jako grupa nowych substancji psychoaktywnych''' [https://www.researchgate.net/profile/Karolina_Nowak18/publication/326160831_Fentanyl_i_jego_pochodne_jako_grupa_nowych_substancji_psychoaktywnych_dopalaczy/links/5bf1a69e299bf1124fdc086b/Fentanyl-i-jego-pochodne-jako-grupa-nowych-substancji-psychoaktywnych-dopalaczy.pdf]<br /> <br /> === Autorskie zdjęcia i filmy związane z substancją ===<br /> <br /> == Otrzymywanie / pozyskiwanie ==<br /> <br /> == Zastosowanie ==<br /> <br /> === Zastosowanie medyczne ===<br /> Stosowany w anestezjologii oraz leczeniu silnego bólu (przy wysokiej tolerancji na inne opioidy, zwłaszcza w drugim przypadku), przeważnie w postaci plastrów. Jego pochodne, jak np. [[karfentanyl]] mogą być używane jako broń biologiczna, było tak np. w przypadku [https://en.wikipedia.org/wiki/Moscow_theater_hostage_crisis#Chemical_attack odbicia przez FSB ataku na teatr w Moskwie w 2003 roku].<br /> <br /> === Zastosowanie rekreacyjne ===<br /> Podobnie jak inne opioidy, fentanyl jest stosowany pozamedycznie w celu wywołania silnej euforii oraz fizycznego i psychicznego błogostanu. Bywa stosowany w celu odurzenia jako substytut heroiny. Silniejszy od heroiny, traktowany jako najcięższy z grupy opioidów.<br /> <br /> === Inne zastosowania ===<br /> <br /> == Sposoby przyjmowania, dawkowanie i zagrożenia ==<br /> Fentanyl podawany może być doustnie, dożylnie, podjęzykowo, donosowo, a także podskórnie przez system transdermalny. Jego pochodne, takie jak furanyl-fentanyl bywają również palone.<br /> <br /> Niemedyczne stosowanie fentanylu przez osoby bez tolerancji na opioidy może być bardzo niebezpieczne i doprowadziło do licznych zgonów. Fentanyl jest potencjalnie śmiertelny przy dużych dawkach, a nawet osoby z tolerancją opiatów są obarczone dużym ryzykiem przedawkowania. Gdy fentanyl znajdzie się w organizmie użytkownika, niezwykle trudno jest zatrzymać jego działanie ze względu na charakter wchłaniania. Ze względu na bardzo wysoką wytrzymałość czystego proszku fentanylowego bardzo trudno jest odpowiednio rozcieńczyć, a często uzyskana mieszanina może być zbyt silna, a zatem bardzo niebezpieczna. Jest również potencjalnie śmiertelny po zmieszaniu z depresantami takimi jak alkohol lub benzodiazepiny.<br /> <br /> Głównymi działaniami niepożądanymi fentanylu są zaparcia, nudności, wymioty, spadek ciśnienia krwi i częstości oddechów i bradykardia. Fentanyl bardzo silnie uzależnia fizycznie i psychicznie.<br /> <br /> Ważne jest, aby uważać, że należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania fentanylu ze względu na jego bardzo dużą moc i zdolność wchłaniania przez skórę. Oznacza to, że po prostu nieumyślne rozlanie bardzo małej ilości fentanylu na skórę może spowodować śmiertelne przedawkowanie.<br /> <br /> Przedawkowanie fentanylu może prowadzić do depresji oddechowej, mogącej skończyć się uduszeniem.<br /> <br /> == Funkcjonowanie na rynku lub w podziemiu ==<br /> Bywa dodawany do innych narkotyków, zwłaszcza opiatów i opioidów, jak [[heroina]]. Jego (oraz pochodnych) obecność w towarze pozwalają łatwo wykryć w domowych warunkach [https://shop.sin.org.pl/produkt/fentanyle/ testy w postaci pasków]. Jego pochodne były sprzedawane w sklepach RC, również jako maczanki jak np. Czarodziej (substancja naniesiona na podkład ziołowy), zanim zostały zdelegalizowane w sierpniu 2018 roku. W porównaniu z innymi opioidami trudniej dostępny na rynku, ze względu na syntetyczne pochodzenie, ściśle ograniczoną i kontrolowaną produkcję na potrzeby lecznicze oraz fakt, że handlu nim nie dopuszcza nawet część darknetowych sklepów.<br /> <br /> == Chemia i farmakologia substancji ==<br /> POSTAĆ FARMACEUTYCZNA<br /> System transdermalny<br /> Każdy system transdermalny: przezroczysty i bezbarwny system transdermalny z niebieskim<br /> nadrukiem na folii zewnętrznej:<br /> „fentanyl 25 µg/h” w przypadku produktu Fentanyl Actavis 25 µg/h system transdermalny,<br /> „fentanyl 50 µg/h” w przypadku produktu Fentanyl Actavis 50 µg/h system transdermalny,<br /> „fentanyl 75 µg/h” w przypadku produktu Fentanyl Actavis 75 µg/h system transdermalny,<br /> „fentanyl 100 µg/h” w przypadku produktu Fentanyl Actavis 100 µg/h system transdermalny.<br /> 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE<br /> 4.1 Wskazania do stosowania<br /> Dorośli:<br /> Produkt jest wskazany w ciężkim przewlekłym bólu, który może być odpowiednio leczony<br /> opioidowymi lekami przeciwbólowymi.<br /> Dzieci:<br /> - długoterminowe kontrolowanie ciężkiego przewlekłego bólu u dzieci od 2 roku życia leczonych<br /> opioidami. <br /> <br /> Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji<br /> Jednoczesne stosowanie innych depresantów OUN, w tym opioidów, leków sedacyjnych, nasennych,<br /> preparatów do znieczulenia ogólnego, fenotiazyn, leków uspokajających, zwiotczających mięśnie<br /> szkieletowe, leków przeciwhistaminowych uspokajających oraz napojów alkoholowych może<br /> spowodować dodatkowe działanie hamujące; hipowentylację, niedociśnienie tętnicze oraz głęboką<br /> sedację, śpiączkę lub zgon. Dlatego też stosowanie każdego z tych leków jednocześnie z produktem<br /> Fentanyl Actavis wymaga szczególnej opieki i obserwacji.<br /> Fentanyl jest substancją czynną o dużym klirensie, jest szybko metabolizowany głównie przez<br /> CYP3A4.<br /> Jednoczesne stosowanie przezskórnie uwalnianego fentanylu z inhibitorami cytochromu P450 3A4<br /> (CYP3A4) (np. rytonawir, ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, worikonazol, troleandomycyna,<br /> klarytromycyna, nelfinawir, nefazodon, werapamil, diltiazem i amiodaron) może spowodować wzrost<br /> stężenia fentanylu w osoczu, co może nasilić lub przedłużyć zarówno działanie terapeutyczne, jak i<br /> działania niepożądane, które mogą powodować ciężką depresję oddechową. W takich przypadkach<br /> należy zapewnić pacjentowi specjalną opiekę i uważną obserwację. Dlatego nie jest zalecane<br /> jednoczesne stosowanie transdermalnego systemu fentanylu i inhibitorów CYP3A4, chyba że pacjent<br /> jest ściśle monitorowany (patrz także punkt 4.4).<br /> Itrakonazol (silny inhibitor CYP3A4) podawany doustnie w dawce 200 mg/dobę przez 4 dni nie miał<br /> istotnego wpływu na farmakokinetykę fentanylu podawanego dożylnie. W pojedynczych przypadkach<br /> zaobserwowano jednak zwiększenie stężenia leku w osoczu. Doustne podawanie rytonawiru (jednego<br /> z najsilniejszych inhibitorów CYP3A4) powodowało zmniejszenie o dwie trzecie klirensu dożylnie<br /> podawanego fentanylu i dwukrotne wydłużenie okresu półtrwania.<br /> Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)<br /> Fentanyl Actavis nie jest zalecany do stosowania u pacjentów, którzy wymagają jednoczesnego<br /> podawania IMAO. Zgłaszano ciężkie i nieprzewidywalne interakcje z inhibitorami MAO, w tym<br /> nasilenie działania opiatów lub nasilenie działania serotoninergicznego. Zgłaszano, że inhibitory MAO<br /> nasilają działanie narkotycznych leków przeciwbólowych, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością<br /> serca. Dlatego nie należy stosować fentanylu w ciągu 14 dni od przerwania leczenia inhibitorami<br /> MAO.<br /> Jednoczesne stosowanie mieszanych agonistów/antagonistów<br /> Nie jest zalecane jednoczesne stosowanie z buprenorfiną, nalbufiną i pentazocyną. Leki te wykazują<br /> wysokie powinowactwo do receptorów opioidowych przy względnie niskiej aktywności, dlatego też<br /> zmniejszają działanie przeciwbólowe fentanylu i mogą wywoływać objawy odstawienne u pacjentów<br /> uzależnionych od opioidów (patrz punkt 4.4). Należy unikać jednoczesnego stosowania pochodnych<br /> <br /> == Uzależnienie i sposoby jego leczenia ==<br /> <br /> {{info|Hyperreal posiada spis placówek pomocy uzależnionym: https://hyperreal.info/help|alert-info}}<br /> <br /> Fentanyl powoduje bardzo silne uzależnienie fizyczne i psychiczne, a tolerancja na jego pozytywne efekty rośnie niezwykle szybko. Jego nagłe odstawienie powoduje niezwykle silny i bolesny zespól abstynencyjny, który może zagrażać życiu. Objawami odstawienia są silne bóle głowy i mięśni, wymioty, biegunka, wstręt do jedzenia, dreszcze i poty, poszerzenie źrenic ze łzawieniem oczu, drżenia mięśniowe, przyspieszenie akcji serca, podwyższenie ciśnienia krwi i bezsenność z uporczywym ziewaniem. Nagłe odstawienie fentanylu u osoby uzależnionej fizycznie może skończyć się śmiercią i powinno być nadzorowane przez specjalistów.<br /> <br /> == Status prawny w poszczególnych krajach ==<br /> <br /> === Polska ===<br /> <br /> {{info|Na forum hyperreala mamy dział poruszający prawne kwestie użytkowania narkotyków: https://hyperreal.info/talk/prawo.html|alert-info}}<br /> <br /> Fentanyl w Polsce znajduje się w grupie I-N na wykazie środków odurzających. Jego posiadanie bez wskazań lekarskich jest nielegalne. Dostępny jest wyłącznie na specjalną receptę narkotyczną (Rpw).<br /> <br /> == Obecność substancji / rośliny w dziełach kultury i dyskursie społecznym ==</div>

Eisner